Shared research facilities: 'Gedeelde apparatuur, gedeelde expertise'

Startup Revyve huurt via Shared Research Facilities (SRF) een geavanceerde confocale microscoop van Wageningen University & Research (WUR). Voor dit snelgroeiende foodtech-bedrijf een slimme manier voor diepgaand onderzoek, zonder de kosten van eigen apparatuur. Moleculair bioloog Jana Wittmer en lichtmicroscopie-expert Norbert de Ruijter vertellen hoe dit werkt in de praktijk.

Als je een pannenkoek bakt, denk je waarschijnlijk niet meteen aan de ingrediënten die ze bij elkaar houden. Bij Revyve doen ze dat wel. Dit jonge bedrijf op Wageningen Campus ontwikkelde een poederingrediënt op basis van gisteiwitten, dat ei kan vervangen in bakkerijproducten, sauzen en vleesvervangers. Schuimen, binden, geleren: gist blijkt verrassend goed in staat om te doen wat kippenei al eeuwen doet, maar dan zonder de bijbehorende CO₂-voetafdruk, prijsschommelingen en risico's op ei(wit)allergie.

Revyve ontstond in 2019 onder de naam FUMI Ingredients als spin-off van WUR en heeft een fabriek in Dinteloord die op volle toeren draait, met een productievolume van 550 ton per jaar.

Zien wat er echt gebeurt

Moleculair bioloog Wittmer werkt sinds een jaar bij Revyve als onderzoeker. Ze deed haar promotieonderzoek aan Wageningen University & Research en kijkt nu door een wetenschappelijke bril naar de producten die haar werkgever ontwikkelt. 'We willen tot op detailniveau begrijpen hoe de productmatrix er precies uitziet. Hoe zijn eiwitten en lipiden bijvoorbeeld verdeeld over het product? En hoe worden emulsies gestabiliseerd,' vertelt ze.

Om zulke dingen te kunnen zien heb je een confocale lichtmicroscoop nodig. Anders dan bij een gewone lichtmicroscoop werkt die met een gerichte laser die een preparaat laag voor laag scherp in beeld brengt. Via de combinatie van deze 'optische plakjes' kun je driedimensionale beelden maken van structuren dieper in een preparaat. Met fluorescente moleculen maak je specifieke eiwitten, lipiden of delen van cellen zichtbaar die anders onzichtbaar blijven. Revyve bezit zo'n apparaat niet, en dat is ook niet de bedoeling. 'Voor een start-up als wij is het onmogelijk om alle apparatuur zelf in huis te halen. En voor iets dat je een handvol keren per jaar gebruikt, is aanschaf ook niet zinvol,' legt Wittmer uit.

WUR is voor start-ups als Revyve een betaalbare partner. Dat is volgens Wittmer geen toeval: 'Doordat ze zo'n groot netwerk hebben opgebouwd en de bezettingsgraad hoog is, kunnen ze een prijs vragen die ook voor een startup als wij reëel is. Dit in tegenstelling tot andere universiteiten, waar apparaten huren vaak ingewikkeld is, of erg duur.' De Ruijter herkent dat: 'WUR is van oudsher sterk verbonden met de praktijk - met zaadveredelaars, leveranciers van grondstoffen en voedingsmiddelenbedrijven. Externe partijen voelen voor een expert verbonden aan WUR niet als vreemden. Ze zijn gewoon collega's.'

Snel van start

Zo kenden Wittmer en De Ruijter elkaar al van haar promotietijd. 'Ik wist al dat Norbert graag service verleent aan microscopisten, en nu was het mijn beurt,' zegt Wittmer.

Na een training en begeleiding bij de opzet van haar eerste experimenten met de confocale lichtmicroscoop kan ze nu zelfstandig sessies inplannen. 'Ik boek de microscoop gewoon wanneer ik hem nodig heb.' Naast de lichtmicroscoop staat een werkstation voor dataverwerking - apart boekbaar - waarop gebruikers beelden kunnen analyseren en verwerken voor publicaties of presentaties. Zo blijft de confocale lichtmicroscoop zelf zoveel mogelijk beschikbaar.

Ondanks de goede voorbereidingen verliep het gebruik van de lichtmicroscoop bij Wittmer niet meteen vlekkeloos. 'De kleurstof werkte aanvankelijk niet zoals gewenst, en we kregen de emulsies niet goed in beeld,' vertelt ze. Emulsies zijn onstabiel en de monstername mag geen samenklontering veroorzaken. Wittmer en De Ruijter testten verschillende kleurprotocollen en experimenteerden met objectglaasjes en spacers rond het preparaat, om de emulsie-matrix te behouden. Wittmer: 'Norbert kwam met meerdere opties die ik kon uitproberen; mogelijkheden waar je zelf niet op komt als je pas net op zo'n apparaat werkt, met uitdagend monstermateriaal.'

De Ruijter hamert in zijn begeleiding altijd op kritisch kijken. 'Mensen zien wat ze willen zien. Bij lichtmicroscopie is dat een risico: je kijkt maar naar een klein stukje van een monster en moet dus veel aannames doen. Ik leer gebruikers om hun data actief te wantrouwen, totdat ze deze hebben geverifieerd. Dat levert uiteindelijk betrouwbare resultaten op.'

Meer informatie

• Shared Research Facilities
• Wageningen Light Microscopy Centre | WUR
• https://revyve.bio/